Het formaat van het veld: impliciet leren door ruimte te manipuleren

Binnen impliciet leren draait alles om het creëren van de juiste leeromgeving. In plaats van spelers te vertellen wat ze moeten doen, ontwerp je het spel zo dat bepaald gedrag vanzelf ontstaat. Naast de manier van scoren is het formaat van het veld één van de krachtigste knoppen waaraan een trainer kan draaien. Met kleine aanpassingen in lengte, breedte of vorm verander je het spelprobleem en daarmee het gedrag van spelers.

Het formaat van het veld: impliciet leren door ruimte te manipuleren

Binnen impliciet leren draait alles om het creëren van de juiste leeromgeving. In plaats van spelers te vertellen wat ze moeten doen, ontwerp je het spel zo dat bepaald gedrag vanzelf ontstaat. Naast de manier van scoren is het formaat van het veld één van de krachtigste knoppen waaraan een trainer kan draaien. Met kleine aanpassingen in lengte, breedte of vorm verander je het spelprobleem en daarmee het gedrag van spelers.

Het formaat van het veld: impliciet leren door ruimte te manipuleren

Binnen impliciet leren draait alles om het creëren van de juiste leeromgeving. In plaats van spelers te vertellen wat ze moeten doen, ontwerp je het spel zo dat bepaald gedrag vanzelf ontstaat. Naast de manier van scoren is het formaat van het veld één van de krachtigste knoppen waaraan een trainer kan draaien. Met kleine aanpassingen in lengte, breedte of vorm verander je het spelprobleem en daarmee het gedrag van spelers.

Impliciet leren in het voetbal: beter leren zonder uitleg

In het voetbal zijn we als trainers geneigd om veel uit te leggen. We corrigeren looplijnen, geven aanwijzingen over lichaamshouding en sturen voortdurend op keuzes aan de bal. Toch laat wetenschappelijk onderzoek zien dat spelers vaak beter leren wanneer ze juist mínder expliciete instructie krijgen. Dit principe noemen we impliciet leren.

Impliciet leren in het voetbal: beter leren zonder uitleg

In het voetbal zijn we als trainers geneigd om veel uit te leggen. We corrigeren looplijnen, geven aanwijzingen over lichaamshouding en sturen voortdurend op keuzes aan de bal. Toch laat wetenschappelijk onderzoek zien dat spelers vaak beter leren wanneer ze juist mínder expliciete instructie krijgen. Dit principe noemen we impliciet leren.

Loop een willekeurige kantine binnen met 25 trainers en stel de vraag: Wat is een voetbalhandeling?

De kans is groot dat je 25 verschillende antwoorden krijgt….

Voor veel spelers zijn toernooien één van de hoogtepunten van het seizoen. Andere tegenstanders, meerdere wedstrijden op een dag en een echte “voetbalsfeer”. Kinderen leven er naartoe en praten er vaak nog weken over na. Tegelijkertijd zijn toernooien ook momenten waarop je als trainer tegen je eigen grenzen aanloopt. Het moet leuk zijn, maar als je wint is het allemaal net wat leuker.

Je wilt iedereen speelminuten geven, maar een toernooi is ook een flinke belasting zeker als het een hele dag duurt of zelfs meerdere dagen. En precies in dat spanningsveld ontstaan de lastigste keuzes.

Voorbeeld: Je beste speler of je enige keeper komt vijf minuten te laat. Hij is van onbesproken gedrag en door een file of hij heeft zich simpelweg verslapen komt hij te laat. Jouw spelersgroep hebben meer kans om tot een goed resultaat te komen met die speler dan zonder die speler. Als je hem dan wissel zet heb je kans dat de spelersgroep in beweging komt. Zij willen hun beste speler in het veld hebben, of gewoon een keeper op doel hebben en geen speler.

Een andere situatie is wanneer hij met zijn gezicht naar het doel van de tegenstander staat (dit lijkt op frontaal), maar hij in zijn zij onder druk wordt gezet of wordt afgesneden. In beide gevallen wordt hij in zijn zij onder druk gezet en moet hij een oplossing bedenken om dichter bij het doel te komen. Dat kan door te versnellen en op snelheid de tegenstander te passeren, of door van richting te veranderen.

Het gedrag van spelers is – vroeger én nu – een heikel punt. Als er niet goed op wordt gereageerd, verliezen spelers soms hun spelplezier. Veel trainers weten niet goed hoe ze hiermee moeten omgaan. Laat staan dat er binnen de vereniging beleid is over gedragsproblematiek.

Een andere situatie is wanneer hij met zijn gezicht naar het doel van de tegenstander staat (dit lijkt op frontaal), maar hij in zijn zij onder druk wordt gezet of wordt afgesneden. In beide gevallen wordt hij in zijn zij onder druk gezet en moet hij een oplossing bedenken om dichter bij het doel te komen. Dat kan door te versnellen en op snelheid de tegenstander te passeren, of door van richting te veranderen.

Voetbal kan worden opgedeeld in drie richtingen: frontaal, zijwaarts en rugwaarts. In dit artikel gaan we in op het thema zijwaarts. Voordat we dieper op de materie ingaan, is het belangrijk om het thema 1-tegen-1 zijwaarts te definiëren. Het woordenboek zegt over het woord 'zijwaarts': aan of van de zijkant. Als we dit vertalen naar het voetbal, gaat het om situaties waarin de hoofdrolspeler de situatie direct naast zich heeft. Voor een aanvaller betekent dit dat hij de bal aan zijn voeten heeft en de tegenstander naast zich staat. Het doel waar hij naartoe wil, bevindt zich eveneens naast hem.

Het gedrag van spelers is – vroeger én nu – een heikel punt. Als er niet goed op wordt gereageerd, verliezen spelers soms hun spelplezier. Veel trainers weten niet goed hoe ze hiermee moeten omgaan. Laat staan dat er binnen de vereniging beleid is over gedragsproblematiek.

De KNVB werkt met vaste leeftijdscategorieën: O8, O9, O10 tot en met O19/O20. Dat systeem is overzichtelijk en logisch georganiseerd, maar heeft een consequentie die in de praktijk vaak onderschat wordt. Een speler die in de O8 de jongste is, blijft dat vrijwel zijn hele jeugdopleiding. En wie daar begint als oudste, draagt dat voordeel jarenlang met zich mee.

In dit artikel gaan we in op het thema frontaal. Voordat we dieper op de materie ingaan, is het belangrijk om het thema 1vs1 frontaal te definiëren. Het woordenboek zegt over het woord frontaal: aan of op de voorkant. Als we dit vertalen naar voetbal, gaat het om situaties waarin de hoofdrolspeler de situatie voor zich heeft. Voor een aanvaller betekent dit dat hij de bal aan zijn voet heeft, de verdediger voor hem staat en het doel zich achter de verdediger bevindt. Met andere woorden: hij heeft de situatie waar hij naartoe wil recht voor zich.

In dit artikel gaan we in op het thema frontaal. Voordat we dieper op de materie ingaan, is het belangrijk om het thema 1vs1 frontaal te definiëren. Het woordenboek zegt over het woord frontaal: aan of op de voorkant. Als we dit vertalen naar voetbal, gaat het om situaties waarin de hoofdrolspeler de situatie voor zich heeft. Voor een aanvaller betekent dit dat hij de bal aan zijn voet heeft, de verdediger voor hem staat en het doel zich achter de verdediger bevindt. Met andere woorden: hij heeft de situatie waar hij naartoe wil recht voor zich.